helpline
Home

Vaccination

How do vaccines help my child?

1)BCG Vaccine

Protects against tuberculosis, mainly severe forms of tuberculosis, TB causes over 3.5 lackh deaths in India.


2)Polio Vaccine

Protects against poliomyelitis, a dreaded childhood disease leading to permanent weakness or paralysis of legs. Arms or both, which can lead to permanent disability and even death. India is one of the few countries where polio still exists.

Two types of vaccines-Oral Polio vaccine (OPV) & Inactivated Polio vaccine (IPV). Which is available as an injection.


3) Hepatitis B Vaccine

Protects against contagious liver disease that results from infection with Hepatitis B virus. Disease can cause lifelong infection. Liver cancer. Liver failure and even death. Hepatitis B virus spreads through contaminated blood and body fluids. Hepatitis A Vaccine

Protects against contagious liver disease those results from infection with the hepatitis A virus. Hepatitis A mainly spreads through contaminated food and water. In India, Hepatitis A is a common cause of liver infection resulting in jaundice. Besides jaundice, other symptoms are vomiting. Loss of appetite and abdominal pain which may last upto 4 weeks. In some children this may progress to liver failure. Resulting in hospitalization and even death. Hepatitis A and B are two different forms of viral hepatitis caused by different viruses. Vaccination against Hepatitis B does not protect against Hepatitis A and vice versa.


4) Oral Rotavirus Vaccine

Protects against Rotavirus, the most common cause of severe diarrhoea and dehydration in infants, resulting in more than 5 lac hospitalizations and upto 1-5 lac deaths annually in India. The disease is characterized by vomiting and explosive watery diarrhoea (upto 10 times a day) for 3-8 days. In spite of good hygiene, Rotavirus infection is unavoidable as almost every child is infected with Rotavirus by the age of 5 years.


5) DTP Vaccine

DTP is a combination vaccine that protects against Diphtheria, Tetanus and Pertussis. Diphtheria causes a thick covering blocking the throat and respiration. It can lead to breathing problems, paralysis, heart failure and even death. Tetanus is a serious disease that causes painful tightening of the muscles, usually all over the body.

Pertussis is a contagious disease of the respiratory tract caused by bacteria. Many children who contract pertussis have coughing spells that last four to eight weeks. The disease is most dangerous in infants. Two types of vaccines.

  • Currently used DTP vaccines known as Whole-cell vaccines. They are many decades old and are often associated with a range of side effects.
  • The latest and technologically advanced A cellular DTP vaccines ( Gentle DTP). They are as effective and come with significantly lesser side effects.
  • Tdap vaccine: Protects kids 10 years and above against Diphtheria. Tetanus and Pertussis as immunity wanes following primary vaccination with DTP vaccine.

6) Hib Vaccine

Protects against meningitis (an infection of the covering of the brain and spinal cord) pneumonia(lung infection), epiglottitis ( a severe throat infection) and other serious infections caused by a type of bacteria called Haemophilus infuenzae type B. the risk of disease is highest for children between 6 months and 2 years of age.


7) Pneumococcal Vaccine

Protects against contagious respiratory illness caused by influenza viruses. It can cause mild to severe illness, and can also lead to hospitalization and death.


8) Influenza (Flu) Vaccine

Answer: Inhalation therapy (Drug delivered by pump and mask or Nebulization) is the treatment of asthma.


9) Measles Vaccine.

Protects against measles- a highly contagious and serious disease, with 20% of reported cases experiencing one or more complications ( Ear infections. Pneumonia). Complications From measles are more common among very young children ( younger than 5 years of age) it is spread by droplets or direct contact with nasal or throat secretions of infected persons.


10) MMR Vaccine.

Protects against 3 common childhood viral diseases namely Measles. Mumps & Rubella (German Measles).


ll) Measles

See the Measles Vaccine Section.


12) Mumps

Causes fever, muscle ache and loss of appetite, followed by swelling of salivary glands. In some children complication such as inflammation of the brain and or tissue covering the brain and spinal cord (encephalitis/ meningitis). Inflammation of the testicles (orchitis). Inflammation of the ovaries (oophoritis) and /or breasts (mastitis), deafhess(usually permanent) may be seen. Rubella is an acute viral disease that causes fever and rashes. If a preganant woman is infected, upto85% of infants will be born with some type of defect, including deafeness, eye defects, heart defects and mental retardation.


l3) Chickenpox Vaccine

Protect against disease caused by exposure to the Varicella Zoster Virus. A Skin rash with blisters( 250-500). covering the body but usually more concentrated on the face. Scalp and trunk. The virus can also lead to pneumonia or infection of me brain. These complications are rare, but serious. Almost every one suffers from infection one in life. Vaccination is an effective way of preventing suffering from Chickenpox and Herpes.


l4) Typhoid Vaccine

Protects against Typhoid fever. A life -threatening illness caused by the bacterium Salmonella typhi. Patients suffering from typhoid fever usually have a sustained fever as high as 103° to 104° F, with stomach pain, headache and loss of appetite.


l5) Cerivcal Cancer (HPV) Vaccine

Protects against Cervical Cancer. The most common cancer amongst Indian women: even more common than Breast Cancer. Every year. 74.000 women in India die due to Cervical Cancer. The new HPV vaccine can be given after the age of 10 years and is given 3 doses. Vaccination along with regular screening provides the best possible protection against Cervical Cancer.


Must Know
l) What is Vaccination?

Answer:Vaccination protects Children against serious diseases by stimulating the immune system against disease germs.


2)How does Vaccine immunity differ from natural immunity?

Answer: Normally in most diseases the disease- germ enters the body. Produces the disease and the body mounts fighting power against the germ and lastly one recovers from the disease. Here immunity against disease is produced after one has suffered from the disease. A vaccine is nothing but whole or part of the disease germ. Which has been processed or modified in such a way that it loses its capacity to produce disease but it can still induce fighting power in the body when administered. Hence by vaccination one develops immunity without suffering from the disease.


3) MYTH : It is better to develop natural immunity than get vaccinated.

Fact:between vaccination and natural infection is the price paid for immunity. The price paid for natural immunity (infection) is the physical, economical & mental agony the entire family goes through after one suffers from a disease. In comparison price paid for vaccination is negligible.


4)MYTH: By relying on vaccines, my child's immune system becomes weak or does not develop at all.

Fact: No, vaccines do not weaken immune system. As generally thought - vaccines are not ready made protection. The body acts on vaccine germs and produced antibodies, which fight against disease germs when the child comes in contact with disease any time in future.


5)MYTH: Vaccines are known to cause serious side effects.

Fact: In most cases, vaccines cause no side effects or only mild reaction such as fever or soreness at the injection site. Very rarely, People experience more serious side effects like allergic reaction. Be sure to tell your doctor if you have health problems or know allergies to medication or food.


6) "VACCINES" - Yes, But how many?

Answer: As you know - Prevention is always better than cure. Fortunately, due to progress in vaccine science and technology. It is possible to protect children against several serious diseases through vaccination. Normally a baby is exposed to millions of germs dairy. It is much better to protect them against diseases through vaccination than let them be at rick and suffer.


7)MYTH: My child does not require vaccines, as he/ she is healthy, active & eats well.

Fact: vaccination is intended to help keep healthy kids healthy, because vaccines work by protecting the body before disease strikes. If you wait until your child gets sick, it will be too late for the vaccine to work. The best time to immunize kids is when they're healthy.


8) Myth: Combination vaccines cause more side effects.

Fact: combination vaccines are as safe and effective as individual vaccines. There are two practical factors in favor of giving a child several vaccines during the same visit. First, to immunize children as early as possible to give them protection during the vulnerable early months of their lives.

second, giving several vaccines at the same time will mean fewer clinic visits and fewer injections, which saves parents both time and money and may be less traumatic for the child.


9) MYTH : It's Ok to skip certain vaccines.

Fact: In general, skipping vaccines is not a good idea. This can leave your child vulnerable to potentially serious diseases that could otherwise be avoided. If you have reservation about any particular vaccine. Discuss you concerns with your child's doctor. If you child falls behind the standard vaccination schedule, catch-up vaccination is also available.


l0) MYTH: Vaccine may not be 100% effective so why vaccinate?

Fact: Vaccines indeed are the most effective weapons we have against diseases. They work in 85% to 99% of cases. Smallpox has been eradicated from the face of earth and a dramatic reduction in the incidence of diseases like Polio. Diphtheria. Pertussis. Measles and Mumps are evidence of power of vaccines. Vaccine failure is rare and in such a case die disease is usually mild.


MYTH: Vaccines are for babies only, There is no need to vaccinate after 2 to 4 years of age.

Fact: Diseases continue to affect school going children, adolescents and adults, it is always better to keep you child protected. Few vaccines (Like DTP) do not provide life long protection. Protective efficacy of these vaccines wanes off over a period of time, so regular boosters are required.

There are some new vaccines (Like HPV) for adolescent girls to prevent Cervical Cancer. Some vaccines (Like Flu) need regular vaccination as the virus keeps changing. For most of the vaccines age is not a barrier. Ask your doctor if you have missed any vaccine as you can always catch-up.

लसीकरण समज व गैरसमज

लसीकरण म्हणजे काय ?

लसीकरण म्हणजे ठराविक आजाराच्या विरुध्द बाळाची प्रतिकार शक्ती वाढून बाळाचे त्या रोगापासून संरक्षण होते.


  गैरसमज सत्य
बाळाला लसीकरण देण्यापेक्षा नैसर्गिक प्रतिकार शक्ती वाढणे योग्य आहे. नैसर्गिक प्रतिकार शक्ती येण्यासाठी बाळाला प्रथम तो आजार व्हावा लागतो. पण लसीकरणामुळे गंभीर आजार न होता त्या आजाराविरुध्द प्रतिकार शक्ती निर्माण होते.
लसीकरण केल्यामुळे माझ्या बाळाची प्रतिकार शक्ती कमी होते. उलट लसीकरणामुळे ठराविक आजाराविरुध्द प्रतिकार करण्याची क्षमता कित्येक पटीने वाढते.
लसीकरणामुळे गंभीर साईड इफेक्टस होतात. लसीकरणामुळे क्वचित प्रसंगी सौम्य साईड इफेक्ट्स होतात. जसे ताप येणे. जागा सुजणे इत्यादी खूपच क्वचित प्रसंगी काही वेळा एखाद्या पेशंट्ला अँलर्जीक रिअँक्शन येऊ शकते.
माझे बाळ हेल्दी व अँक्टिव आहे. त्याला लसीकरणाची गरज नाही. बाळाला आजार झाल्यानंतर लसीकरण देण्यात अर्थ नसतो. तर बाळ हेल्दी असतानाच त्याला गंभीर आजार होऊ नये, म्हणून लसीकरण करणे गरजेचे आहे.
एकत्रित लसीकरण मूळे जास्त साईड इफेक्टस होतात. एकत्रित लसीकरण मूळे होणारे साईड इफेक्ट्स हे सेपरेट दिलेल्या लसीकरणाप्रमाणेच असतात. उलट एकत्र व्हँक्सिन दिल्यामुळे खालील फायदे होतात.
अ) गंभीर आजारापासून लवकरात लवकर संरक्षण चालू होते.
ब) वेळ व पैसे वाचतात.
क) बाळाला कमी वेळा टोचावे लागल्याने बाळाला त्रास कमी होतो.
लसीकरणामुळे शंभर टक्के प्रतिकार शक्ती वाढत नाही तर मग लसीकरण का द्यावे. लसीकरणामुळे साधारणपणे ८५% ते ९९% पर्यत रोग प्रतिकार शक्ती मिळते. पण लसीकरण देऊन सुध्दा आजार झाल्यास तो सौम्य प्रमाणात होतो. व त्या आजाराचे गंभीर दुष्परिणाम नाहीत व लसीकरण फेल जाणे खूपच क्वचित प्रसंगी घडते.
बाळाला ऐछिक लस देण्याची गरज नाही.

ऐछिक लसीमध्ये खालील लसींचा समवेश होतो.
१)टायफाँईड , २)काविळ अ, ३)मेंदूज्वर, ४)वारफोड्या (कांजण्या) , ५फ्लू , ६) स्वाईन फ्लू , ७)रोटा वायरस, ८)न्युमोनिया , ९)Injectable Polio (IPV) इत्यादी.

वरील सर्व आजार भारतामध्ये फार मोठ्या प्रमाणाता आढळतात. व हे आजार-क्वचित प्रसंगी गंभीर रूप धारण करतात. व पेशंट सिरीयस होऊ शकतो. तसेच लसीकरणासाठी येणारा खर्च हा प्रत्येक आजार झाल्यानंतर उपचारासाठी येणार्‍या कित्येक पटीने कमी असतो. म्हणून बाळाला ऐछिक लस सुध्दा दिलेली चांगली.


रेग्युलर (Compulsory) लसीकरण

१)बी. सी. जी.:

उत्तर : भारतामध्ये दरवर्षी टी बी चे लाखो रुग्ण आढळतात तसेच दरवर्षी साधारण साडेतीन लाख लोक टी बी मुळे मृत्यु पावतात. बी. सी. जी. लसीमुळे टी बी होण्याचा धोका मोठ्या प्रमाणात कमी होतो (त्यामुळे हा डोस ०.१ महिण्याच्या आतील बाळाला देणे गरजेचे आहे.)


२)पोलिओ:

उत्तर : पोलिओ व्हायरसमुळे लकवा होऊन पेशंट कायमचा अपंग होऊ शकतो. ओरल पोलिओ व इंजेक्टेबल पोलिओ असे दोन प्रकारचे व्हँक्सीन उपलब्ध आहेत. ओरल लसीमुळे साधारणतः ८५% रिक्स कव्हर होते. त्यामुळे ओरल लसीकरण बरोबरच इंजेक्टेबल पोलिओ दिल्यास उरलेली १५% रिक्स देखील कव्हर होते.


३) DTP Vaccine (Diphtheria, tetanus, pertusis):

उत्तर : या लसीमुळे घटसर्प, धर्नुवात व डांग्या खोकला या आजारापासून संरक्षण मिळते.

  • घटसर्पः या आजार झाल्यास श्वास नलिकेचा सूज येते , धाप लागते, पँरालिसीस , हार्ट फेल्युअर प्रसंगी मृत्यु होऊ शकतो.
  • धर्नुवातः या आजारामध्ये शरीरातील सर्व स्नायू आकुंचन पावून पेशंट सिरीयस होऊ शकतो.
  • डांग्या खोकलाः हा हवेतून पसरणारा अतिशय संसर्गजन्य रोग असून लहान मुलाला चळ धरून खुपवेळ खोकला येतो. प्रसंगी बाळ सिरीयस होऊ शकते. हा खोकला बर्‍याच वेळेला कित्येक महिने चालतो.

DTP Vaccine ,मध्ये दोन प्रकार आहेत

  • रेग्युलर कन्वेंशनल व्हँक्सिनः या डोसमध्ये पाय दुखणे, पाय सुजणे, भरपुर ताप येणे, क्वचित प्रसंगी ताप मेंगूला चढून फीट येणे असे साईड इफेक्ट्स आढळतात
  • अँडवान्स असेल्युलारः हा डोस दिल्यास वरील साईड इफेक्ट्स होण्याचा धोका नगण्य असतो.

४) कावीळ - ब:

उत्तर: हा संसर्गजन्य रक्ताव्दारे, दूषित सुयाव्दारे संक्रमित होणार आजार असून यामुळे आयुष्यभर लिव्हरचे इंफेक्शन राहण्याचा धोका असतो. तसेच क्वचित प्रसंगी त्याच्यामुळे लिव्हर कँन्सर व लिव्हर फेल्युअर होऊन पेशंट दगावू शकतो.


५) गोवर ः

उत्तर : अतिशय संसर्गजन्य हा आजार असून पाच वर्षाच्या खालील मुलामध्ये तो सर्रास आढळतो. क्व्चित प्रसंगी गोवर मध्ये गंभीर न्युमोनिया होऊन बाळ सिरीयस होऊ शकते.


६) M.M.R:

उत्तर : या लसीमुळे गोवर, गालगुंड व रुबेला या आजारापासून संरक्षण मिळते. गालगुंडे झाल्यास क्वचित प्रसंगी मेंदुला सूज येणे, स्वादूपिंडाला, टेस्टीज, ओव्हरीज (अंडाशय) यांना सूज येऊन पेशंट सिरीयस होऊ शकतो.


ऐछिक (Optional) लसीकरण

१) मेंदूज्वर ः

उत्तर : हिमोफिलस इपलूएंजा या जंतुमुळे गंभीर मेंदूज्वर होऊन बाळाला झटके येऊ शकतात व बाळ कोमामध्ये जाऊ शकते तसेच या जंतुमुळे गंभीर न्युमोनिया व श्वास नलिकेचे गंभीर इन्फेकशन होऊ शकते. सहा महीने ते दोन वर्षाच्या बाळाला जोखीम जास्त आहे.


2) रोटा वायरस :

उत्तर : वयाच्या पाच वर्षापर्यत जवळजवळ एकदा तरी रोटावायरस (Rotavirus Infection) इंफेक्शन होतेच. त्यामुळे बाळाला मोठ्या प्रमाणात संडास, उलट्या होऊन Dehydration (अंगातील पाणी कमी होण्याचा धोका असतो.)


3) चिकनफाँक्स (कांजण्या):

उत्तर : कांजण्यामुळे बाळाला मोठ्या प्रमाणात ताप येऊन अंगावरती मोठे पुरळ उठ्तात. क्वचित प्रसंगी या इंन्फेक्शनमुळे बाळाला न्युमोनिया अथवा मेंदूचे गंभीर इंन्फेक्शन होऊ शकते.


४) काविळ अ:

उत्तर : काविळ अ- हे अतिशय संसर्गजन्य व्हायरल इंन्फेक्शन असून जे दूषित अन्न व पाणी याद्वारे पसरते. जर वेळेवर लस दिली नाही. तर आपले बाळ महिनाभर आजारी राहते.प्रसंगी हे इंन्फेक्शन गंभीर गुंतागूंत निर्माण करू शकतो.


५)न्युमोनिया व्हँक्सिन:

उत्तर : स्ट्रेप्टोकोकस न्यूमोनिया या जंतूमुळे पाच वर्षाच्या आतील मुलांना गंभीर न्यूमोनिया तसेच मेंदूज्वर सुध्दा होऊ शकतो.


६) इपलूऍजा ः

उत्तर :एका व्यक्तीकडून दुसर्‍या व्यक्तीकडे हवेतून चटकन संक्रमित होणारा, वरकरणी सर्दीसारखा किरकोळ दिसणारा हा आजार प्रसंगी धोकादायक ठरु शकतो.


७)टायफाँईड:

दूषित पाणी व अन्न याव्दारे होणारा हा आजार असून हा आजार झाल्यास मोठ्या प्रमाणात ताप (१०३ फँ ते १०४ फँ) येतो व बरेच दिवस (१० ते १५ ) राहतो. मोठ्या प्रमाणात इंन्फेक्शन झाल्यास क्वचित प्रसंगी आतड्याला छेद निर्माण होऊन पेशंट गंभीर होऊ शकतो. तसेच काही पेशंट मध्ये हा ताप दोन आठवड्याच्या पुढे राहिल्यास मेंदूला सूज येऊन पेशंट गंभीर होऊ शकतो.


८)पिशवीचा कँन्सर (कर्करोग):

गर्भाशयाचा होणारा हा कँन्सर ब्रेस्ट कँन्सरपेक्षा सुध्दा काँमन आहे. दरवर्षी ७४००० भारतीय स्त्रिया Cervical Cancer मुळे मृत्यूमुखी पडतात.